Search
Monday 22 December 2014
  • :
  • :

Văn hóa đọc – chuyện không bao giờ cũ

Một người đã từng nói “Sách – đó là di huấn về tinh thần của thế hệ này đối với thế hệ khác, đó là lời khuyên của những người già sắp từ giã cõi đời đối với người trẻ mới bước vào cuộc sống, đó là mệnh lệnh của người đứng gác sắp đến giờ nghỉ truyền lại cho người đến thay gác”. Liệu trong thời đại nhịp sống số ngày nay cái gọi là “văn hóa đọc” có còn giữ được giá trị của mình trong mắt của những-người-trẻ-hiện-đại? Câu hỏi này đã không còn mới và chắc hẳn nhiều bạn sẽ thốt lên: “Biết rồi, khổ lắm, nói mãi!” kèm một cái bĩu môi khi nghe đâu đó một bài viết cảnh tỉnh về vấn đề lười đọc sách của một bộ phận thanh thiếu niên hiện nay. Ở tầm rộng là thế, vậy còn với sinh viên Ngoại Thương chúng ta, “chuyện nói mãi” đó đã và đang được quan tâm ở mức độ nào? Hãy cũng FTUZone “nghía” một vòng qua thói quen đọc sách của các FTUers nhé!

reading_a_book_wallpaper_6d0dd-1280x800

1.     Sách – Một Thời Xa Vắng?

“Có phải sách đang bị thất sủng?” Một câu hỏi không hề mới và đã tồn tại hết sức “bền bỉ” nhưng vẫn chưa tìm được một câu trả lời thực sự thỏa đáng. Dạo một vòng quanh các nhà sách lớn ở thành phố, chỉ có lác đác vài hình bóng các bạn sinh viên đang vùi đầu vào đọc sách văn học hay tiểu thuyết, còn nếu có xôm tụ hơn thì chỉ có ở quầy truyện tranh. Một thực trạng không mấy vui là theo kết quả một cuộc thăm dò nho nhỏ trong khoa Văn một trường đại học danh tiếng ở Hà Nội, nơi được coi là mẫu mực của việc đọc văn, số sinh viên đọc hết các tác phẩm có độ dài 500 trang trở lên chỉ chiếm 15%, số còn lại chỉ đọc trích đoạn, thậm chí chỉ đọc tóm tắt trong giáo trình và thuộc lòng một số câu trích. Những điều này phần nào phản ánh được sự kém mặn mà với thói quen đọc sách của bộ phận giới trẻ hiện nay.

Còn với các FTUers – những người tưởng như đã “nhẵn mặt gọi tên” với thói quen đọc sách thì sao? Trong một cuộc khảo sát nho nhỏ của FTUZone tại khuông viên trường Đại học Ngoại Thương Cơ sở II Tp HCM, thật bất ngờ khi đa số các sinh viên được hỏi đều trả lời rằng bản thân khá ít đọc sách (trừ giáo trình)  trong thời gian gần đây – cụ thể là dành dưới 1giờ/tuần cho sách. Thế là“sách” và “sinh viên” – hai khái niệm tưởng chừng không thể tách rời thì nay lại đang “tạm biệt” nhau để bước đi trên hai con đường riêng biệt. Bàn về vấn đề này, Thanh Thư (K49) cho biết: “Mình không thường xuyên đọc sách lắm, có đọc thì cũng chủ yếu là truyện tranh để giải trí thôi. Còn sách thì đọc trên trường nhiều lắm rồi nên không muốn đọc thêm nữa đâu.” Đồng tình với ý kiến trên, Mai Phương (K50) thú nhận : “Thực sự dạo này mình cũng ít khi đụng đến một cuốn sách nào. Ngày xưa thì hay đọc lắm, mà từ ngày lên Đại học bận rộn nên cũng giảm hẳn thời gian đọc sách xuống”. Có vẻ như cụm từ “đọc sách” đang ngày càng được “trừu tượng hóa” trong mắt sinh viên Ngoại thương. Trong thời đại mà khoa học kĩ thuật phát triển nhanh hơn vũ bão, thông tin cứ chực chờ bùng nổ, các phương tiện nghe nhìn khác nhau xuất hiện không ngừng thì cái vị trí độc tôn trước giờ của sách đã bị tước đoạt nhanh chóng và diện mạo của văn hóa đọc trong giới trẻ cũng theo đó mà thay đổi. Thực tế, chưa có một thống kê tổng quát nào về thực trạng này nhưng bằng những gì quan sát được, có thể nói văn hóa đọc đang đứng trước những thử thách lớn. Sinh viên Ngoại thương nói riêng và giới trẻ nói chung ngày càng dành nhiều thời gian hơn cho các trang mạng. Yahoo, skype, các diễn đàn, forum và đặc biệt là mạng xã hội đang làm mưa làm gió: đặc biệt facebook hiện “chiếm đoạt” một phần lớn thời gian rãnh rỗi của sinh viên và tỉ lệ nghịch với nó là thời gian dành cho những việc khác trong đó có đọc sách cũng giảm hẳn.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Nhưng chưa cần nói đến các sách bên ngoài, nhiều sinh viên còn thờ ơ với cả giáo trình đang học. Theo các đối tượng này, những giáo trình như Triết học, Kinh tế chính trị hay Chủ nghĩa xã hội vừa khó hiểu vừa khô khan nên các bạn chỉ đọc lướt vài trang và đợi đến ngày thi lại mua tài liệu thi hay các phần kiến thức đã được tổng hợp sẵn để đối phó với đề. Riêng các môn học khác, nhiều sinh viên lại có thói quen ra quầy photo mua sách và lật đến trang mục lục, tìm phần cần thiết rồi mở đến, hiếm khi muốn “mất  thời gian” ngồi “gặm nhấm” cả cuốn sách. Tất nhiên không phải sinh viên nào cũng rơi vào tình trạng trên, nhưng thực tế này chẳng phải hiếm và nó đã được truyền từ khóa trước đến khóa sau như “một phương pháp học” được nâng tầm thành “bí kíp” trong sinh viên.

Nói đến đây hẳn sẽ có nhiều người nghi ngại : “Nếu thực sự thời gian dành cho sách ít đi thì kiến thức cho những bài luận trên lớp của sinh viên từ đâu mà có?”  Xin trả lời phần lớn dẫn chứng sinh viên có được đều là kết quả của những thông tin copy từ mạng, ít ( tất nhiên không phải là không có) bài nào là những điều rút ra từ việc đọc thêm sách (chưa kể giáo trình). Bạn Thúy (K51) thành thật: Việc đọc thông tin, thu thập thông tin trên mạng thường có ích khi làm tiểu luận, bài tập nhóm. Bởi vì khi đó thông tin trên mạng sẽ nhiều nguồn hơn, cập nhật và sát thực tế hơn trong sách giấy. Đồng thời mình cũng đỡ mất công đánh máy khi cần trích dẫn thông tin vào bài làm. Nếu mà đọc sách thấy đoạn nào hay rồi đánh máy lại thì cũng mất thời gian rất nhiều mà không hiệu quả cho lắm.

Đây có phải là lý do khiến việc đọc sách trong sinh viên chúng ta trở nên hiếm hơn không?! Kỳ thực nguyên nhân dẫn đến tình trạng này không chỉ có một mà đến 1001 lý do được đưa ra: khách quan có, chủ quan có, …nói chung là đủ bề! Với việc nhà nhà vào mạng, người người truy cập Internet như hiện nay, chỉ một cú click chuột, cả thế giới thông tin sẽ nhanh chóng hiện ra trước mắt chúng ta. Có thể nói, thế giới ngày nay nằm trên mười ngón tay của chúng ta. Qua mạng, mỗi người có thể gửi thư, đọc báo, nhận tài liệu, xem phim, nghe nhạc, mua bán mọi hàng hóa hay giao lưu trực tuyến…Internet đã làm cho thế giới này bé nhỏ đi nhiều. Thông tin về một vụ nổ bom ở Iraq, một trận đấu tranh Cup C1, một vụ động đất, chìm tàu ở nơi xa vẫn đến được với chúng ta sau vài phút, thậm chí vài giây. Và thế là chỉ cần nửa giờ vào Internet, mỗi người có thể thu được một lượng tư liệu, kiến thức để trao đổi, bình luận, giải trí như xem phim, nghe nhạc, xem tranh ảnh,…bằng nhiều tháng sống, nhiều năm làm việc, học tập khẩn trương của một người có trình độ văn hóa cao cách đây mấy chục năm. Sự đa dạng và sẵn có của thông tin trên mạng chắc chắn sẽ thu hút hơn những cuốn sách dày cộm nặng nề hàng trăm trang.

Môt thực tế khác là cuộc sống thay đổi thì thói quen đọc sách cũng thay đổi. Lối sống nhanh đã chiếm lĩnh con-người-hiện-đại, đa phần là lớp trẻ – một trong những đối tượng chính của việc mua sách và đọc sách. Học tập, làm thêm, giải trí và cả thời gian để… yêu đã chiếm hết quỹ thời gian của các bạn. Sinh viên không còn nhiều thời giờ để đọc và nghiền ngẫm những điều trong sách. Bên cạnh đó, các phương tiện nghe nhìn như tivi, video, đài phát thanh.v.v lại ít làm tốn sức trí óc và thời gian hơn cho mọi người. Các phương tiện này cũng có lợi thế hơn và phù hợp, thuận tiện hơn với nhịp sống hiện đại, khi mà quĩ thời gian cho việc nghỉ ngơi, giải trí sau những giờ học tập, hoạt động, làm việc còn quá ít ỏi. Bởi vậy, khá nhiều sinh viên khi được hỏi đều trả lời rằng việc cầm một quyển sách 2-3 trăm chữ và đọc là một việc vô cùng khó khăn, nhất là những quyển sách về lịch sử, kinh tế… Bởi theo ý kiến những sinh viên này, đọc sách chiếm khá nhiều thời gian, mà nội dung của những quyển sách này lại dễ gây cảm giác buồn ngủ. Vậy là khi nào cần một thông tin gì đó, các bạn lại tìm đến Internet.

learn-college-book-girl-education-bored-female_121-15584

Tài chính cũng là một tác nhân quan trọng khiến sinh viên muốn quay mặt với sách. Trong thời đại bão giá, mọi thứ đều trở nên đắt đỏ, nhất là với cuộc sống “thiếu trước hụt sau” của sinh viên, Đặc biệt là những người sống xa gia đình, việc mua một cuốn sách trở nên xa xỉ hơn bao giờ hết. Ngọc Khanh (K49) lý giải:Việc sinh viên ít đọc sách là một xu hướng tất yếu, không thể tránh khỏi khi thời buổi bây giờ, một cuốn sách giá ít nhất cũng vài chục nghìn. Trong khi đó, Internet lại có mặt ở khắp mọi nơi và gần như miễn phí. Lại thêm một lý do nghe có vẻ rất chính đáng cho việc hạn chế đọc sách của sinh viên chúng ta.

 Nhìn chung, những điều trên đã trở thành yếu tố không nhỏ làm cho sinh viên ngày càng xa rời sách. May mắn thay, việc phát triển của ebook phần nào giải quyết được phần nào vấn đề. Tuy còn tồn tại những bất tiện nhưng ebook với những lợi ích không thể chối cãi của mình như chi phí rẻ hơn, thể loại đa dạng, có thể lưu trữ hàng ngàn, hàng triệu cuốn sách trong một máy tính,…càng ảnh hưởng đến văn hóa đọc của sinh viên hiện nay. Với những mặt tích cực ấy, ebook đang cùng với sách giấy truyền thống dần hình thành cho mình một lượng độc giả trung thành nhất định bất chấp những ý kiến khen chê trái chiều. Bởi xét một cách thông thoáng, đọc trên mạng hay đọc kiểu truyền thống không quan trọng. Quan trọng là có biết tìm đúng sách để đọc hay không mà thôi!

2. Muôn Màu Thế Giới Sách Của Sinh Viên Ngoại Thương

Dành nhiều thời gian để lướt web nhưng không hẳn sinh viên chúng ta quay lưng hoàn toàn lại với sách. Một tín hiện đáng mừng là không ít các FTUers vẫn giữ cho mình thói quen đọc những cuốn sách mình yêu thích. “Mỗi con người là tổng thể của những cuốn sách họ đã đọc”- và với mỗi người cùng với một cá tính khác nhau thì “khẩu vị” cũng vì thể mà rất phong phú đa dạng. Hay nói cách khác, mỗi loại sách tùy theo đặc điểm, tính chất của mình lại có một lượng fan ruột riêng.

Một trong những thể loại sách được ưu thích hàng đầu của các độc giả Ngoại Thương không gì khác là những cuốn sách kinh tế, liên quan đến thế giới kinh doanh, tiêu biều như Chiếc Luxus và cây Ô (The Lexus and the Olive Tree), Thế giới phẳng (The world is flat) của Thomas Friedman…. Những cuốn sách này thường được lựa chọn bởi chúng cung cấp cho sinh viên một nền tảng kiến thức kinh tế tốt, giúp các FTUers trong việc học tập trên lớp cũng như chuẩn bị cho công việc sau này. Tùy theo ngành học cũng như sở thích và định hướng nghề nghiệp tương lai, các FTUers sẽ có cho mình một cuốn sách thích hợp để “gối đầu”, như cô bạn Hồng Nhi (K50) cho biết : Chỉ còn năm nữa là mình ra trường, không còn nhiều thời gian, hơn nữa  mình đã xác định là sẽ làm về Sale. Vì thế mình đang tích cực đọc những cuốn sách đề cập đến lĩnh vực này để chuẩn bị sẵn sàng cho niềm đam mê của mình. Mình thấy rằng có những điều mình học được trong sách rất bổ ích mà không dễ gì thu nhận được nếu chưa từng trải qua công việc này”.

DepressionEconomics

Thu hút không kém là những cuốn sách tâm lý, nghệ thuật sống… những cuốn này thường dạy ta những triết lý sống cũng như những bài học hay ở đời. Ngoài ra, với những ai mong muốn trang bị cho mình những kĩ năng mềm cho cuộc sống thì đây là một sự lựa chọn tốt nếu như không muốn mất tiền triệu cho những khóa học. Bích My (K50) chia sẻ : “Ngoài giáo trình trên trường, mình cũng có đọc một số sách. Thường là các sách về tâm lí giống kiểu Đắc Nhân Tâm, Tôi tài giỏi bạn cũng thế, Đừng đi ăn một mình…hay những cuốn sách kể về cuộc đời của những người nổi tiếng, về thành công của họ. Chúng thật sự rất hay. Sau khi đọc sách mình đã cảm nhận được nhiều thứ lắm!”

Không hoàn toàn giống với Bích My, đối với một bộ phận sinh viên khác, lúc đọc sách cũng chính là lúc các bạn thả mình vào thế giới của văn chương, của những tưởng tượng mơ màng bay bổng trong tiểu thuyết. Những sinh viên Ngoại thương yêu thích chinh phục thách thức, muốn thử sức cân não thì những cuốn sách đầy chất trí tuệ luôn là ưu tiên trong danh sách lựa chọn. Khắc Tâm (K51) hào hứng : “Tâm thích đọc sách khó nhằn một chút ví dụ những quyển của tác giả Dan Brown: Mật mã da vincy, Biểu tượng thất truyền,…Những cuốn tiểu trinh thám suy luận như vậy rất là hấp dẫn. Chắc tại Tâm là con trai ấy mà”. Còn với những sinh viên khác nữa – đặc biệt là các bạn nữ mơ mộng thì những tiểu thuyết tình cảm lãng mạn quả là một món ăn tinh thần bổ ích mỗi khi rảnh rỗi. Thúy Trang – một thành viên nữ K50 bật mí: “Nói thì hơi ngại chứ mình chỉ thích đọc những truyện tình cảm là chính, mà phải là truyện dịch nha, best seller càng tốt. Mình đã từng cày cả bộ Harry Porter và Twilight nữa.” Đơn giản hơn, nhiều FTU-ers lại chọn cho mình những cuốn sách nhẹ nhàng, đưa ta thăng hoa “trở về tuổi thơ” của một thời thơ ấu như “Tôi là Bêtô”, “ Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ” của Nguyễn Nhật Ánh,…hay những cuốn truyện tranh Nhật Bản: Đô-rê-mon, Thám tử lừng danh Co-nan,v.v Một chút lắng đọng hay hồn-nhiên-trở-lại giữa thời khóa biểu bận rộn xoay quanh ăn, ngủ, học, làm thêm…sẽ không bao giờ là quá thừa với sinh viên chúng ta.

Và còn nhiều, nhiều nữa thế giới sách của sinh viên Ngoại thương mà trong khuôn khổ một bài phóng sự ngắn ngủi, FTUZone không thể đề cập hết. Chỉ có thể nói, thế giới sách của sinh viên Ngoại Thương rất đa dạng và đầy màu sắc: nào là truyện tranh, sách tâm lý, sách kinh tế đến những quyển sách tình cảm, trinh thám lôi cuốn…Điều này có thể phản ánh phần nào thế giới nội tâm phong phú và tinh tế của sinh viên Ngoại Thương.

3. Lời kết

 01

Đọc sách không còn là một thói quen hay sở thích thông thường. Đã từ lâu, nó đã được nâng tầm thành “văn hóa”. Bởi vậy, bên cạnh việc hình thành nhu cầu hay tạo một đam mê đọc sách, sinh viên chúng ta cũng cần quan tâm đến thể loại sách hay nội dung sách. Nhiều sinh viên đang bỏ rơi sách, nhưng chính chúng ta cũng đang bị bỏ rơi trong việc định hướng nên đọc sách gì giữa một rừng sách đầy phức tạp và hỗn độn như hiện nay. “Muốn đọc sách thì trước hết phải chọn sách để đọc, tụi mình đang rất lúng túng ở khâu này thì lấy gì đòi hỏi niềm đam mê đọc sách” một sinh viên trong trường chia sẻ. Công bằng mà nói, đó là công việc liên quan đến nhiều đối tượng khác nhau. Tuy nhiên, giải pháp trước mắt là “hãy cứ tự thân vận động”, tự xác định nhu cầu thực sự cần thiết và bổ ích cho bản thân, tự tham khảo và tìm hiểu nhiều nguồn sách khác nhau. Một quyển sách phù hợp là điều không quá khó!

Đề cập đến việc này, ta cũng không thể bỏ qua câu chuyện mang tính vĩ mô hơn mà bài phóng sự đã đề cập ngay từ đầu – Văn hóa đọc. Tương lai nào cho văn hóa đọc sách trong thời kì công nghệ thông tin cứ “bùng nổ hàng ngày” như hiện nay? Liệu văn hóa đọc đã xuống cấp tới mức báo động? Có lẽ chưa, nhưng hoàn toàn chẳng phải điều viễn vông. Không thể chối cãi những lợi ích thiết thực cũng như sự tiện lợi của Internet, nhưng không vì thể mà nó có thể lấn áp những giá trị riêng mà một cuốn sách hay có thể mang lại cho chúng ta. Chung qui, đọc hay không đọc, sách hay không sách,.. tất cả đều phụ thuộc vào sự lựa chọn của mỗi người. Thời đại thông tin dạy chúng ta phải biết tận dụng cơ hội và nắm bắt thời cơ. Hãy tin rằng, một cuốn sách, nếu đến với bạn đúng lúc nó có thể thay đổi được cả cuộc đời bạn!

Comments

comments




Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *